Krugman: Trump-ın İran qərarından əvvəl 580 milyon dollarlıq şübhəli neft əməliyyatları “xəyanətdir”

ABŞ-da bazarlar diqqətçəkən bir hadisə ilə sarsılıb. Bazarın açılışına yaxın saatlarda cəmi bir dəqiqə ərzində təxminən 580 milyon dollar dəyərində neft fyuçersləri satılıb. Bu əməliyyatlar Prezident Donald Trump-ın İranla bağlı mövqeyini dəyişdiyini açıqlamasından təxminən 15 dəqiqə əvvəl həyata keçirilib.

Nobel mükafatı laureatı, iqtisadçı Paul Krugman bu vəziyyəti sərt şəkildə tənqid edərək bunu “xəyanət” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, milli təhlükəsizliklə bağlı məxfi məlumatlardan qazanc əldə etmək üçün istifadə olunması təkcə etik deyil, həm də strateji baxımdan ciddi risk yaradır.

Trump həmin gün səhər saatlarında ABŞ-ın İranla “məhsuldar danışıqlar” apardığını bildirmiş və müharibə ilə bağlı ritorikasını yumşaltmışdı. Bu açıqlamadan dərhal sonra neft qiymətləri kəskin düşüb, fond bazarlarında isə yüksəliş müşahidə olunub.

Analitiklərin diqqətini çəkən əsas məqam isə məhz bu qiymət hərəkətlərindən əvvəl baş verən iri həcmli əməliyyatlardır. Təxminən 6,200 kontrakt Brent və WTI neft fyuçersləri qısa zaman aralığında satılıb. Eyni anda S&P 500 fyuçerslərində də aktivlik artıb.

Bazar analitikləri bildirir ki, bu cür əməliyyatlar təsadüfi görünmür. Bəzi ekspertlər bunu mümkün daxili məlumat istifadəsi ilə əlaqələndirsə də, bu iddiaları təsdiqləyən konkret sübut hələ təqdim olunmayıb.

İran parlamentinin spikeri isə ABŞ-la hər hansı danışıqların aparıldığını təkzib edərək bunu bazarların manipulyasiyası kimi qiymətləndirib.

Krugman əlavə olaraq daha ciddi bir sual qaldırıb: belə əməliyyatlar yalnız məlumat sızması ilə bağlıdır, yoxsa siyasi qərarların özünə də təsir edir?

Onun fikrincə, əgər bazar iştirakçıları hökumət qərarlarından əvvəl məlumat əldə edərək qazanc götürürlərsə, bu artıq təkcə maliyyə məsələsi deyil, milli təhlükəsizlik problemi kimi qiymətləndirilməlidir.

Hadisə bazarlarda şəffaflıq və daxili məlumatların istifadəsi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.