Qəbiristanlıqdakı milyardlar: unudulmuş bank hesablarında nə qədər pul var?

İnsanlar bank hesabı açır, ölkə dəyişir, vəfat edir, varislər məlumatlı olmur və ya hesab sadəcə illərlə istifadə olunmur. Nəticədə milyonlarla hesab "dormant account" statusuna keçir. Bu vəsaitlər isə illərlə banklarda, dövlət fondlarında və ya xüsusi idarəetmə qurumlarında qalır.
Rəsmi məlumatlara görə, təkcə ABŞ-da sahibsiz maliyyə aktivlərinin həcmi 70 milyard dolları keçib. Buraya bank hesabları, dividend ödənişləri, investisiya portfelləri, sığorta vəsaitləri və digər maliyyə aktivləri daxildir. Hər il milyardlarla dollar yeni unudulmuş aktivlər siyahısına əlavə olunur.
Böyük Britaniyada isə müxtəlif hesablamalara görə, hərəkətsiz bank hesablarında və digər maliyyə aktivlərində 80 milyard funt sterlinqdən çox vəsaitin olduğu təxmin edilir. Yaponiya, Kanada və Avstraliya kimi ölkələrdə də oxşar tendensiya müşahidə olunur.
Bu problemin əsas səbəblərindən biri maliyyə irsinin düzgün ötürülməməsidir. Bir çox hallarda ailə üzvləri mərhumun bütün hesablarından və investisiyalarından xəbərdar olmur. Xüsusilə rəqəmsal aktivlərin artdığı dövrdə bu problem daha da aktuallaşır.
Son illərdə kriptovalyutalar da bu siyahıya əlavə olunub. Araşdırmalar göstərir ki, dövriyyədə olan Bitcoin-lərin təxminən 15–20%-i uzun illərdir hərəkətsizdir və onların əhəmiyyətli hissəsinin itirilmiş açarlar səbəbilə bir daha istifadə olunmayacağı ehtimal edilir.
Maraqlıdır ki, bir çox ölkədə dövlətlər bu vəsaitləri müəyyən müddətdən sonra öz idarələrinə keçirir, lakin hüquqi sahib və ya varislər sonradan müraciət etdikdə vəsaiti geri tələb edə bilirlər. Buna baxmayaraq, hər il milyardlarla dollar sahibini tapmadan sistemdə qalmağa davam edir.
Ekspertlərin fikrincə, rəqəmsal maliyyənin inkişafı ilə birlikdə "financial inheritance" mövzusu yaxın illərdə daha vacib məsələlərdən birinə çevriləcək. Çünki sərvət artıq təkcə daşınmaz əmlak və ya bank hesablarında deyil, müxtəlif investisiya platformalarında, rəqəmsal cüzdanlarda və onlayn aktivlərdə saxlanılır.
Bu gün dünyanın müxtəlif maliyyə sistemlərində sahibini gözləyən vəsaitlərin ümumi həcminin yüz milyardlarla dollar olduğu təxmin edilir. Başqa sözlə, qlobal iqtisadiyyatda görünməyən böyük bir sərvət mövcuddur və onun bir hissəsinin sahibləri bəlkə də bu pulların varlığından belə xəbərsizdir.