Dollar hələ də liderdir, amma əvvəlki qədər toxunulmaz görünmür.

Rəsmi statistikalar göstərir ki, dollar hələ də dominant mövqedədir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun məlumatına görə, 2000-ci illərin əvvəlində dünya mərkəzi banklarının valyuta ehtiyatlarının təxminən 71%-i dollar idi. 2025–2026 dövründə isə bu göstərici 58–59% intervalına qədər geriləyib. Dollar yenə də açıq fərqlə birinci yerdədir, amma payının əvvəlki illərlə müqayisədə azaldığı görünür.
Eyni dövrdə qızıl ehtiyatlarında ciddi artım müşahidə olunur. Xüsusilə Çin, Hindistan, Rusiya və Körfəz ölkələri son illərdə mərkəzi bank qızıl alışlarını sürətləndirib. Dünya Qızıl Şurasının statistikasına görə, 2022–2025 dövrü mərkəzi bankların tarixdə ən yüksək qızıl alışlarından biri olub.
Bu dəyişikliklərin əsas səbəblərindən biri geosiyasi risklərdir. ABŞ sanksiyalarının maliyyə sistemi üzərində təsiri bir çox ölkəyə alternativ mexanizmlər axtarmağa vadar edir. BRICS ölkələrinin son illərdə yerli valyutalarla ticarəti artırmaq cəhdləri də bunun bir hissəsi hesab olunur.
Məsələn, Çin və Rusiya arasındakı ticarətin böyük hissəsi artıq yuan və rubl ilə aparılır. Hindistan da bəzi enerji müqavilələrində dollar alternativlərini test etməyə başlayıb. Körfəz ölkələri isə həm yuan, həm də regional valyutalarla enerji ticarəti imkanlarını müzakirə edir.
Amma bu, dolların yaxın illərdə liderliyi itirəcəyi anlamına gəlmir. ABŞ maliyyə bazarlarının ölçüsü, likvidliyi və qlobal etimad səviyyəsi hələ də rəqiblərindən çox irəlidədir. Dünyanın ən böyük investisiya fondları, dövlət istiqraz bazarı və beynəlxalq ödəniş sistemləri əsasən dollar üzərində işləyir.
Ekspertlərin fikrincə, yaxın gələcəkdə əsas ssenari dolların birdən zəifləməsi yox, qlobal sistemdə payının yavaş şəkildə azalmasıdır. Yəni dünya tam “post-dollar” sisteminə keçmir, amma daha çoxqütblü maliyyə modelinə yaxınlaşır.