Hansı ölkələr öndədir? Adambaşına ÜDM artımı üzrə reytinq (2000–2026)

Böyük iqtisadiyyatlarda adambaşına ÜDM artımı: 2000–2026 dövrünün mənzərəsi**

Son 25 ildə dünya iqtisadiyyatlarında adambaşına düşən ÜDM artımı ölkələr üzrə kəskin fərqlənib. Bəzi ölkələrdə sürətli inkişaf müşahidə olunduğu halda, digərlərində artım daha zəif və qeyri-bərabər olub.

Visual Capitalist-ə istinadən xəbər verilir ki**, 2000–2026-cı illəri əhatə edən məlumatlara əsasən, Çin bu göstərici üzrə açıq şəkildə liderdir. Ölkədə adambaşına ÜDM təxminən 1,000 dollardan 14,700 dollara yüksələrək 1,430% artım göstərib. Bu, böyük iqtisadiyyatlar arasında ən yüksək göstəricidir və Çinin qlobal orta təbəqədə mövqeyini ciddi şəkildə gücləndirib.

Hindistan da oxşar şəkildə diqqət çəkir. Bu ölkədə adambaşına ÜDM 400 dollardan 3,100 dollara yüksələrək 589% artıb. Rusiya isə 1998-ci il maliyyə böhranından sonra iqtisadi bərpa nəticəsində 811% artım qeydə alıb və 1,900 dollardan 17,300 dollara yüksəlib.

Cənubi Koreyada da əhəmiyyətli inkişaf müşahidə olunub. Ölkədə adambaşına ÜDM 12,700 dollardan 37,500 dollara çataraq üç dəfədən çox artıb. Bu nəticə əsasən güclü sənaye və istehsal sektoru ilə izah olunur. Bu gün Cənubi Koreya artıq inkişaf etmiş iqtisadiyyatlar sırasına daxil edilib və göstəriciləri bəzi ölkələri, o cümlədən Yaponiyanı geridə qoyub.

Braziliyada da 2000-ci illərdə xammal bazarındakı yüksəliş fonunda artım müşahidə olunub. Lakin sonrakı dövrdə bu artım tempi zəifləyib.

İnkişaf etmiş ölkələrdə isə artım daha aşağı səviyyədə olub. Bununla belə, bu qrup daxilində də fərqlər mövcuddur. İspaniya 176% artımla bu ölkələr arasında liderdir. 2025-ci ildə ölkənin iqtisadi artımı Avrozonanın orta göstəricisindən xeyli yüksək olub və bu, daxili istehlak və turizm sektoru ilə dəstəklənib.

Almaniyada adambaşına ÜDM 163% artıb və bu göstərici ABŞ-dakı 156%-lik artımı üstələyib. Lakin son dövrlərdə Almaniya zəif ixrac və iqtisadi durğunluq səbəbindən daha aşağı artım tempi ilə üzləşir.

ABŞ-da adambaşına ÜDM 36,300 dollardan 92,900 dollara yüksələrək 156% artım göstərib. Kanada, Fransa, İtaliya və Böyük Britaniyada da artım müşahidə olunsa da, bu göstəricilər inkişaf etməkdə olan ölkələrlə müqayisədə daha aşağıdır.

Yaponiya isə bu siyahıda fərqlənir. Ölkə yeganə böyük iqtisadiyyatdır ki, son 25 ildə adambaşına ÜDM azalaraq 39,200 dollardan 36,400 dollara düşüb. Bu isə təxminən 7% geriləmə deməkdir. Bunun əsas səbəbləri aşağı inflyasiya, zəif əhali artımı və uzunmüddətli iqtisadi durğunluq hesab olunur.

Ümumilikdə, məlumatlar göstərir ki, son 25 ildə qlobal iqtisadi artım bərabər paylanmayıb. İnkişaf etməkdə olan ölkələr daha sürətli irəlilədiyi halda, inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda artım daha yavaş və qeyri-bərabər olub.