“Ev sahibi olmaq” artıq xəyal olur? Gənclərin qorxusu böyüyür

Məsələn, 1990–2000-ci illərdə bir çox ölkədə orta mənzil qiyməti illik maaşın təxminən 3–5 qatı civarında idi. 2026-da isə bəzi böyük şəhərlərdə bu göstərici artıq 10–15 illik gəlir səviyyəsinə yaxınlaşır. Yəni əvvəl bir neçə illik yığımla mümkün görünən ev sahibi olmaq, indi onillərlə davam edən maliyyə yükünə çevrilib.
Araşdırmalar göstərir ki, xüsusilə 25–35 yaş arası insanlar arasında “heç vaxt ev ala bilməyəcəyini düşünənlərin” sayı son illərdə ciddi şəkildə artıb. Bəzi inkişaf etmiş ölkələrdə gənclərin yarısından çoxu artıq öz evinə sahib olmağın onlar üçün real olmadığını deyir.
Problemin əsas səbəbi yalnız ev qiymətlərinin artması deyil. İnflyasiya və gündəlik xərclər insanların yığım imkanını da zəiflədir. 2000-ci illərin əvvəllərində orta gəlirli insan maaşının daha böyük hissəsini yığıma ayıra bilirdisə, indi kirayə, kredit və gündəlik xərclər gəlirin böyük hissəsini udur.
Kirayə bazarında da fərq açıq hiss olunur. Bir çox şəhərdə son 10 ildə kirayə qiymətləri maaş artımından daha sürətli yüksəlib. Nəticədə insanlar həm yüksək kirayə ödəyir, həm də ilkin ödəniş toplamaq imkanını itirir.
Bu vəziyyət artıq həyat planlarını dəyişir. Əvvəlki nəsil üçün ev almaq normal mərhələ idi, yeni nəsil üçün isə bu, getdikcə “çatılması çətin aktivə” çevrilir. Məhz buna görə kirayə iqtisadiyyatı böyüyür və uzunmüddətli kirayə həyatı bir çox ölkədə yeni norma halına gəlməyə başlayır.
2026-nın ən böyük iqtisadi fərqlərindən biri də budur: əvvəlki nəsillər daha aşağı maaşla ev ala bilirdi, indiki nəsil isə daha çox qazansa da, eyni aktivə çatmaqda daha çox çətinlik çəkir.